نوشت كه پيشروى كن ! و قصدش اين بود كه وى هلاك شود ، اما ابن اشعث عصيان ورزيد و سپاهيان خود را گرد آورد و آهنگ حجاج كرد . خبر عبد الرحمن بن اشعث دسته دسته مردمان را گرد كرد و قرّاء را به پيكار با حجاج بن يوسف تباهكار و مهتر او ، عبد الملك بن مروان ، فرا خواند . مردم پذيرفتند و او روانهء عراق شد ، با لشكرى به شمارهء مورچگان . و در ميان اين گروه بودند : شعبى ، سعيد بن جبير ، ابن القريه ، ابن ابى ليلى ، سويد بن غفله ، جابر جعفى ، ابو اسحق سبيعى ، ابو عبيدة بن عبد الله بن مسعود ، و اعشى همدان . و او بر آن سوى دجله چيره شد و كارگزاران حجاج را تبعيد كرد . و « القحطانى » ناميده شد و به اطراف نامه‌ها را بدين عنوان مىنوشت : « از سوى عبد الرحمن ناصر امير المؤمنين » . و در ميان مردم خطبه خواند و گفت : « هان بدانيد كه من ابو ذبان عبد الملك بن مروان را از خلافت باز كردم » و دربارهء او گفته شده : پادشاهان را خلع كرد و در زير درفش او قرار گرفتند / درختان روستاها و همه سروران اقوام [ 1 ] . ابن اشعث رفت تا به شوشتر رسيد و حجاج با سپاهى به همان اندازهء سپاه او به سوى او آمد و ابن اشعث با ايشان كارزار مىكرد و هشت هزار مرد از ايشان را كشت و حجاج به هزيمت رفت و به بصره بازگشت و پلها را بريد و به سوى كوفه روانه شد . شورش زنگيان در بصره گويند با خروج ابن اشعث كارها آشفته شد و حوادثى روى داد و سياهان فراهم آمدند و بر بصره چيره شدند و بازارها را آتش زدند و اموال و اسلحه‌ها را به غارت بردند . حجاج لشكرش را فرستاد تا ايشان را كشتند و اسير گرفتند و سپس به سوى ابن اشعث روانه شد و به بصره درآمد و ميان او و حجاج كارزار به درازا كشيد . هشتاد جنگ در كوفه و بصره ميان ايشان روى داد و عبد الملك بن مروان برادرش محمد بن مروان

--> [ 1 ] با اندكى اختلاف رجوع شود به مروج الذهب ، ج 3 ، ص 138 .